ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΣΤΟ 5ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Η επιλογή του συμβόλου του 5ου Πανελληνίου Συνεδρίου των Νεαρών Τεκτόνων της Μ\Μ\ΣΤ\Τ\ΕΛΛΑΔΟΣ, έγινε σκόπιμα διότι ο Μάρκος Βιτρούβιος Πολλίων, σχεδόν στο μέσον διάστημα των τεσσάρων τελευταίων χιλιετιών, περί το 50 π.Χ. στην Ρώμη έγραψε τα δέκα βιβλία του περί Αρχιτεκτονικής. Τα  βιβλία αυτά αποτελούν την τακτοποίηση και την κατάταξη των μέχρι τότε εφηρμοσμένων τεχνών και επιστημών, έχοντας πάντοτε περίεργες φιλοσοφικές και εσωτερικές αναλύσεις και προεκτάσεις.

Η σπουδή του Βιτρούβιου σχετικά με τη συμμετρία και τις σωστές αναλογίες του ανδρικού ανθρωπίνου σώματος, το οποίο με τα χέρια σε έκταση απετέλεσε εφαλτήριο μετά από χίλια πεντακόσια χρόνια για τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι, ώστε να σχεδιάσει με γραφίδα και μελάνι τον επονομαζόμενο «Άνθρωπο του Βιτρούβιου», απεικονίζοντας μια γυμνή ανδρική φιγούρα σε δύο αλληλοκαλυπτόμενες στάσεις. Στην μία ο άνθρωπος στέκεται με τα πόδια  ενωμένα και τα χέρια τεντωμένα σε έκταση, πλαισιωμένος από ένα τετραγωνικό περίγραμμα, ενώ στην άλλη έχει ανοικτά τα πόδια και τα χέρια υψωμένα, πλαισιωμένος από ένα κυκλικό περίγραμμα.

Ο Βιτρούβιος είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το ανθρώπινο σώμα – με τα χέρια σε έκταση – μπορούσε να χωρέσει σε δύο τέλεια γεωμετρικά σχήματα, το τετράγωνο και τον κύκλο, και ότι το κέντρο του ήταν ο ομφαλός. Ο Λεονάρντο, με τις δικές του παρατηρήσεις, διόρθωσε κάποιες ανακολουθίες του Βιτρούβιου.

Σύμφωνα με τις σημειώσεις του στο συνοδευτικό κείμενο, οι οποίες είναι γραμμένες με καθρεπτιζόμενη γραφή, το σχέδιο έγινε ως μελέτη των αναλογιών του ανθρώπινου σώματος, όπως περιγράφεται στην περίφημη πραγματεία του Βιτρούβιου De architectura (περί αρχιτεκτονικής).

Ο Άνθρωπος του Βιτρούβιου οφείλει εν μέρει τη δύναμη του στο συνδυασμό της αφηρημένης γεωμετρίας με τη μελέτη της φυσικής πραγματικότητας. Το ανθρώπινο σώμα είναι λιτά σχεδιασμένο, αλλά το περίγραμμα και η αναπαράσταση των μυών είναι εξαιρετικά. Οι κινήσεις του θυμίζουν γυμναστή ή κάποιον που ανεβοκατεβάζει τα χέρια του μιμούμενος τις φτερούγες των πουλιών.

Η ενδελεχής εξέταση της επιφάνειας του χαρτιού με τη βοήθεια πλάγιου φωτισμού, αποκάλυψε ένα πλήθος μικροσκοπικών οδοντώσεων από μεταλλικό εργαλείο, αλλά και ορισμένες οπές και γραμμικές τομές, ιδιαίτερα πάνω στο σώμα του άντρα, στις άκρες του τετραγώνου και του κύκλου, καθώς και κατά μήκος της γραμμής κάτω από το τετράγωνο.

Φαίνεται πως ο Λεονάρντο ή κάποιος άλλος έλεγξε τις αναλογίες του σχεδίου με τη βοήθεια ενός ειδικού διαβήτη. Κατά μήκος του κατακόρυφου άξονα του ανδρικού σώματος, διάφορα σημάδια αναφέρονται στις επτά λανθασμένες αναλογίες του Βιτρούβιου και στις έξη ορθές του Λεονάρντο.

Κατά τον Ντα Βίντσι, οι αναλογίες του ανθρώπινου σώματος είναι μοναδικές, τόσο για το άτομο όσο και για το σύμπαν, όσον αφορά τα φυσικά τους γνωρίσματα. Για τις σπουδές του αυτές εφάρμοσε μία κατεξοχήν επιστημονική μέθοδο, εκείνη της άμεσης παρατήρησης. Συνεπώς, προσέγγισε το πρόβλημα τόσο των ανθρώπινων όσο και των αρχιτεκτονικών αναλογιών με την επιμέλεια που θα περίμενε κάποιος από τους πλέον καταξιωμένους, από τους πρώτους σύγχρονους καλλιτέχνες και μηχανικούς.

Η φιλοσοφική προέκταση όλων αυτών των σπουδαίων μελετών είναι προφανής. Η απόδειξη της σχέσης του σώματος με τον ομφαλό ως κέντρο του, για τον κύκλο που τον περιβάλει, αλλά και το κέντρο των δύο διαγωνίων του τετραγώνου που συμπίπτει με το γενετικό όργανο του ανθρώπου, μάλλον μας παραπέμπουν στα ζητήματα της γέννησης και της συνέχειας του είδους μας, όπως προκύπτουν και από τις αντίστοιχες τελετές μύησης στον Τεκτονισμό.

Ας αφήσουμε όμως τα νεαρά μας μέλη να μας αναπτύξουν το θέμα «Τεκτονισμός:  Η διέγερση των συναισθημάτων που προέρχονται, αλλά και οδηγούν στην Τέχνη, την Φαντασία και τη Μύηση», ελπίζοντας ότι η ελευθερία που τους εδόθει σε αυτό το Συνέδριο, να απετέλεσε σπουδή συγχρόνων αντιλήψεων και διέγερση ευγενών συναισθημάτων.